کبوتر و کبوتر بازی در ایران

نقش بازان ( قسمت دوم)

در ایران به واسطه قومیت های گوناگون کبوتربازی در استان های مختلف با یکدیگر متفاوت است . مثلا در استان های قزوین،اصفهان، شیراز،خراسان،قسمتی از اذربایجان،قسمتی از کرمانشاه،کبوتر بیشتر به صورت نقش بوده است و نقش بازی هنوز هم ادامه دارد بدین ترتیب که در ابتدای این که بخواهند کبوتر نری را با کبوتر ماده ای جفت نمایند،سعی بر این دارند که حتما از نظر رنگ و نقش به گونه ای انتخاب شوند که جوجه های انها از پدر و مادرشان خوشرنگ تر و بهتر شوند ونزد خود نیز قواعدی دارند که طی سالیان زحمت طاقت فرسا به این مهم به صورت تجربی دست پیدا نموده اند،واگر ان قواعد لحاظ شود مطمئنا ان کبوتر محبوب تر و عزیزتر و ارزشمند تر خواهد بود و پرواز در مرحله بعدی قرار دارد .

پرواز دادن این گونه پرندگان که به حق به انها میتوان پرندگان زینتی اطلاق کرد همانند کشورهای اروپایی است که در مسابقات کبوتر پرانی شرکت میکنند ودو گونه مسابقه انجام می گیرد .دسته اول نقش بازانی هستند که کبوتر را برای مسافت های دور پرورش می دهند (کبوتران نامه بر)و انها نوع خاصی از پرنده را پرورش می دهند بدین ترتیب که در ابتدا کبوتر را با لانه اش اشنا میکنند (جلد می کنند)و سپس پرنده را از فواصل مختلف به ترتیب از نزدیگی لانه تا فواصل بسیار دور به پرواز در می اورند و هر کبوتری که توانست در زمان کوتاهتر به لانه خود بازگردد ، برنده خواهد شد.

گونه دوم کبوترانی هستند که برای پرواز دسته جمعی پرورش می یابند و درست همانند دسته جات سربازان در میدان مشق حرکات فرمانده را که همانا پرورش دهنده هست مو به مو اجرا می نمایند. مثلا از هر طرفی صاحبش میل داشته باشد به پرواز ادامه و تا انجا که برایشان مقدور است به راه دور بروند و بدون ان که از یکدیگرجدا شوند به لانه بازگردند و معمولا در این گونه مواقع کبوتربازان دیگر که تعداد انها نیز کم نیست دست به کار شده با به پرواز در اوردن فوج کبوتران حرفه ای خود سعی میکنند با کبوتران طف مقابل درهم امیخته و از این رهگذر برای خود از کبوتران مبتدی و کمتر اموزش دیده طرف مقابل،به اصطلاح صید نمایند.

به گفته انان صید کردن بسیار بسیار لذت بخش است،البته بیشتر مواقع به علت دوستی و مودتی که نزد نقش بازان وجود دارد صید یا همان کبوتری که درست اموزش ندیده و یا اشتباه کرده را به صاحبش باز پس خواهند داد .این گونه پروازها معمولا در صبح زود ویا بعد از ظهر وقتی افتاب نزدیک به غروب کردن است صورت می پزیرد و به راستی که زیبایی صد چندانی به اسمان زیبا و ابی می دهند و این پرندگان بی نظیر در رقص پرواز خود چنان مهارتی کسب میکنند که چشم هر بیننده ای را خیره نموده و بسیار بسیار چشم نوازند. هم اکنون میتوان مدعی شد که کبوتران پرورش یافته در ایران سسشاید در سطح جهان بی نظیر باشند، چه از لحاظ تنوع و چه رنگ های گوناگون و منحصر به فرد و اگر در این مورد کلوپ و یا اتحادیه ای مخصوص مانند همه جای اروپا تاسیس و عضو گیری نماید و پرورش اصولی و علمی را همراه با تجارت عمومی شروع نماید می توان در مورد صدور ان نیز ،مانند گل و گیاه به سایر کشورها اقدام نمود ،همچنین با مطالعه بیشتر بر روی گونه های گوناگون ایرانی و غیر ایرانی می توان به مبادله اطلاعات مفید در این زمینه مبادرت ورزیده و اوازه این پرنده زیبا و دوست داشتنی و بی همتا را به لحاظ تاریخی و دینی و نمادین به تمامی عرصه گیتی رسانده و به نمایش دراورد و گامی هر چند کوچک در راه اشاعه فرهنگ غنی ایرانی باستانی و اسلامی کشور عزیزمان بر داشت.

 

انواع کبوتران پرورشی توسط نقش بازان

تا انجا که حافظه یاری نماید چند نمونه از کبوتران نقش را در ذیل می اورم و اگر انواعی از قلم افتاده باشد قصور است و از سر بی بضاعتی ،کبوتران نقش به چند دسته تقسیم می شوند که هر یک به فراخور حال خود زیبایی خاصی داشته و در نواحی مختلف مشتاقان خاص خود را نیز دارد که معروفترین و خوش ترکیب ترین انها بدین شرحند.

1- طوقی:این کبوتر زیبا که در نواحی خراسان،همدان،فارس،کرمانشاه،قزوین،و بروجرد به خصوص ناحیه کنگاور مشتاقان زیادی دارد .کبوتری است سفید رنگ که در ناحیه گردن خطی قطور و رنگی دارد که تا ناحیه شکم و سینه امتداد یا فته است.

این طوق رنگی در نواحی مختلف شکل مختلفی نیز دارد مثلا در برخی از نقاط خراسان این کبوتر را کاکلی می پسندند و طوق در قسمت پشت سر بایستی امتداد یافته و به کاکل برسد و به عکس در مشهد این طوق بایستی تا امتداد و نزدیک کاکل باشد و در اصطلاح به کاکل نرسیده باشد،یا در حوالی همدان این کبوتر را بی کاکل می پسندند و کاکلی ان زیاد مورد توجه نیست.این پرنده زیبا دارای رنگ های متنوعی است از جمله طوقی سیاه،طقی زرد،طوقی سبز، طوقی قرمز وطوقی هفت رنگ را می توان نام برد (طوقی سرور)

2-پشت دار:کبوتر زیبایی است که هر دو کتف(بال)کبوتر رنگی بوده و بقیه بدن بدون حتی یک خال اضافی سفید هستند و بایستی در این نقش تعداد مشخص از شا ه پر ها به صورت دو به دو در دو طرف سفید باشد مثل ده پر سفید باشد و تا هفت پر سفید به صورت یکسان از مر غوبیت برخوردارند این کبوتر می تواند کاکلی یا بدون کاکل باشند ولی کاکلی ان زیباتر است.

3-کله دار:کله دار در اصطلاح نقش به کبوتری میگویند که سر کبوتر از پشت گردن و میان دو کتف تا زیر سینه به رنگی غیر از سفید باشد و بقیه بدن پرنده سفید باشد. لازم به ذکر است که یکی از فاکتورهایی که نوع مرغوب را که ظاهرا فراوان هم هست از نا مرغوب جدا میکند یکی بدن سفید و دیگری رنگی بودن دور نوک پرنده است که کمتر بدان توجه می شود این کبوتران پرواز خوبی هم دارند و کاکلی ان بیشتر مورد توجه است وبه رنگهای مختلف که قبلا نیز امده است وجود دارد.

4-سینه دم سیاه:به کبوترانی گفته میشود که درست خلاف کبوتران پشت دار هستند. یعنی سرو سینه و دم پرنده رنگی و دو کتف کبوتر تماما سفید است. این پرنده بسیار زیبا بوده و نوع مرغوب ان بسیار نایاب و گران قیمت است و به رنگهای سیاه،یا زرد قهوه ای،طلایی و هفت رنگ یافت می شوند .

5-دم سفید:به کبوترانی اطلاق می شود که تمام بدنشان از رنگ های معمول کبوتران پوشیده شده و فقط دم پرنده تماما سفید است کاکلی ان زیباتر است و به رنگ های سیاه ،سرخ،سبز،زرد،دریایی دم سفید(سبز کم رنگ به رنگ دریا)دیده می شود .در رنگهای غیر از سیاه،مانند سرخ و زرد ان ها که خال سیاه دارند مرغوب ترند.

6-دم رنگی:این کبوتران درست رنگی عکس دم سفید ها دارند و انها پرندگان سفیدی تماما رنگی هستد و به رنگ ها دم سیاه،دم سبز،دم زرد،و دم سرخ دیده میشود.

7-تک رنگ ها:به کبوترانی که تمام بدنشان یک رنگ است گفته می شود مثل سفید،زاغ،سبز،سرخ،زرد و غیره.

8-سرور یا هفت رنگ کبوترانی را گویند که دارای بدنی با رنگ های مختلف بوده و تنوع زیادی دارند ،مثل سرور زرد،سرور قرمز، سرور سبز،سرور سنگی

9-کله دم:به کبوترانی را گویند که سر و دم رنگی داشته و بقیه بدنشان سفید باشند ،کله دم سبز ،کله دم سرخ

10-قزوینی(بد رنگ):این نوع کبوتر که به قزوینی معروف است در قزوین هم وجود دارد و در چند استان دیگر نیز مورد توجه بوده و ان را پرورش می دهند.این کبوتر بسیار بسیار نایاب و زیباست و از گران قیمت ترین کبوتران موجود در ایران است(البته نوع مرغوبش نایاب و گران قیمت است).این پرنده در قزوین و تهران به نام قزوینی و در خراسان به نام ساده در اصفهان به نام بد رنگ و در شیراز به نام ابر و کور مشهورند.این کبوتر بسیار باهوش بوده و با صدای زیادی که در مواقع پرواز تولید می کنند قادرند مسافت بسیارزیادی را به طور مستقیم و بسیار کوتاه پرواز نموده و مجددا به لانه بازگردند .

قیافه ظاهریشان نیز با بقیه کبوتران تفاوتی فاحش دارد.بدین معنی که یک خط پهن مانند ابرو که در رنگ های مختلف بر روی سر دارد و مشخصه اش همین ابروست و در فرم های مختلفی نیز وجود دارند.ابرو و پشت دم رنگی-ابرو و پشت رنگی و دم سفید-ابرو و یک بال رنگی-ابرو و یک بال و دم رنگی و بقیه بدن سفید-ابرو و دم رنگی-ابرو به تنهایی رنگی و بقیه بدن سفید است.در شیراز اگر این ابرو تمام چشم را هم رنگی کرده و پوشانده باشد بیشتر مورد توجه بوده و در استان های مانند خراسان این ابرو بایستی تا نزدیکی چشم ها بوده و دو چشم دارای خطی سفید رنگ هر چند باریک باشند و چشم را نپوشانند و بایستی هر دو چشم به طور یکسان این فرم را داشته باشند که این مساله باعث کمیاب شدن ان می شود.

11-کبوتران پاپر:این پرنده در رنگهای مختلف وجود دارد و تفات ان با سایرین پرهای زیبایی است که درپاها در بعضی از نژادها کم و در بعضی دیگر زیاد است این نوع پرنده در استان اذربایجان پرورش می یابد و نوع مرغوب ان در ان خطه بیشتر است.

12-کبوتر چتری:این کبوتر بومی اروپاست و اولین بار دوست محمد خان معیر داماد ناصرالدین شاه ان را از فرنگ(اروپا)به ایران اورده است و هم اکنون توسط نقش بازان پرورش می یابند . دم این پرنده مانند چتری در پشت سر پرنده مثل طاووس قرار گرفته و سر به طرف دم عقب رفته است و و سر خود را مرتبا تکان می دهد. رنگ هایشان نیز متفاوت بوده و بیشتر تزیینی است و برخی از پرورش دهندگان ان ها را کاکلی و پاپر نیز پرورش داده اند.

جالب است بدانید بزرگترین کبوتر جهان 90 سانتیمتر طول دارد و بسیار زیباست .این پرنده تاجی پر مانند بر روی سر دارد و محل زندگی ان گینه نو است .

+ نوشته شده در  شنبه بیست و ششم بهمن 1387ساعت 15:41  توسط کوروش  |